<?xml version="1.0" encoding="utf-8" standalone="yes"?><rss version="2.0" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"><channel><title>Tutoriale on Ekonometria.org — Portal Naukowy</title><link>https://ekonometria.org/tutoriale/</link><description>Recent content in Tutoriale on Ekonometria.org — Portal Naukowy</description><generator>Hugo</generator><language>pl-PL</language><lastBuildDate>Sat, 27 Jun 2026 00:00:00 +0000</lastBuildDate><atom:link href="https://ekonometria.org/tutoriale/index.xml" rel="self" type="application/rss+xml"/><item><title>Regresja liniowa w praktyce — analiza rzeczywistych danych</title><link>https://ekonometria.org/tutoriale/regresja-w-praktyce/</link><pubDate>Sat, 27 Jun 2026 00:00:00 +0000</pubDate><guid>https://ekonometria.org/tutoriale/regresja-w-praktyce/</guid><description>&lt;h2 id="cel-ćwiczenia"&gt;Cel ćwiczenia&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Ćwiczenie ilustruje kompletną procedurę analizy regresji na rzeczywistych danych. Przedmiotem analizy jest model wyjaśniający &lt;strong&gt;zróżnicowanie płac&lt;/strong&gt; w USA w 1985 roku.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Pytanie badawcze:&lt;/strong&gt; Jak wykształcenie, doświadczenie i płeć wpływają na wynagrodzenie?&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Dane:&lt;/strong&gt; Current Population Survey 1985 (CPS1985) — 534 obserwacje, 11 zmiennych.&lt;/p&gt;</description></item><item><title>Prognozowanie PKB — modele ARIMA w praktyce</title><link>https://ekonometria.org/tutoriale/prognozowanie-pkb/</link><pubDate>Sat, 27 Jun 2026 00:00:00 +0000</pubDate><guid>https://ekonometria.org/tutoriale/prognozowanie-pkb/</guid><description>&lt;h2 id="cel-tutorialu"&gt;Cel tutorialu&lt;/h2&gt;
&lt;p&gt;Celem jest zbudowanie modelu &lt;strong&gt;prognozującego PKB&lt;/strong&gt; na kilka kwartałów do przodu. Analizę przeprowadzimy w pełnym zakresie: od wczytania danych, przez diagnozę i estymację modelu, po walidację i prognozę.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;To kontynuacja &lt;a href="https://ekonometria.org/tutoriale/regresja-w-praktyce/"&gt;przewodnika o regresji&lt;/a&gt;, teraz dla &lt;strong&gt;szeregów czasowych&lt;/strong&gt;.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="krok-1-wczytanie-danych"&gt;Krok 1: Wczytanie danych&lt;/h2&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-r" data-lang="r"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# R — pobierz realne PKB z FRED (lub wczytaj CSV)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nf"&gt;library&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;forecast&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# Przykład: wbudowane dane lub z pliku&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# dane &amp;lt;- read.csv(&amp;#34;pkb.csv&amp;#34;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# pkb &amp;lt;- ts(dane$pkb, start = c(2000, 1), frequency = 4) # kwartalne&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# Dla ilustracji — symulujemy realistyczny szereg PKB&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nf"&gt;set.seed&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="m"&gt;42&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;n&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;80&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;trend&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;100&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="m"&gt;1.005&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;^&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="m"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;:&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;n&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;# wzrost ~2% rocznie&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;sezon&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;rep&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="m"&gt;-1.5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;0.5&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;1.0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;length.out&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;n&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;pkb&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;ts&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;trend&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;sezon&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;arima.sim&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="nf"&gt;list&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ar&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;0.6&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;n&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;*&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;start&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="m"&gt;2004&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;frequency&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;4&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-python" data-lang="python"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# Python&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pandas&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;pd&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kn"&gt;import&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;statsmodels.api&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="nn"&gt;sm&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# Przykład: pobierz z FRED przez pandas_datareader&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# import pandas_datareader as pdr&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# pkb = pdr.get_data_fred(&amp;#39;GDPC1&amp;#39;, start=&amp;#39;2000-01-01&amp;#39;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# lub wczytaj wbudowane dane makro&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;dane&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;sm&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;datasets&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;macrodata&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;load_pandas&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;pkb&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;dane&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;realgdp&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;h2 id="krok-2-wizualizacja-i-dekompozycja"&gt;Krok 2: Wizualizacja i dekompozycja&lt;/h2&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-r" data-lang="r"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# Wykres szeregu&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nf"&gt;autoplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pkb&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="nf"&gt;labs&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;title&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#34;Realne PKB (kwartalne)&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;y&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#34;PKB&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;x&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#34;Rok&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="c1"&gt;# Dekompozycja na trend + sezonowość + reszta&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;dekompozycja&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;&amp;lt;-&lt;/span&gt; &lt;span class="nf"&gt;stl&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;pkb&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;s.window&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="s"&gt;&amp;#34;periodic&amp;#34;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="nf"&gt;autoplot&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;dekompozycja&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Co widzimy:&lt;/strong&gt; rosnący &lt;strong&gt;trend&lt;/strong&gt;, regularna &lt;strong&gt;sezonowość&lt;/strong&gt; kwartalna oraz nieregularna składowa resztkowa — struktura typowa dla szeregów makroekonomicznych.&lt;/p&gt;</description></item></channel></rss>